Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΣΤΟ ΑΝΩ ΑΛΕΠΟΧΩΡΙ

Παυσανίας. Αττικά, 44:4  "Η ορεινή Μεγαρίδα συνορεύει με τη Βοιωτία. Εκεί είναι οι Μεγαρικές πόλεις Παγές και Αιγόσθενα. Αν κάνεις μια μικρή παράκαμψη από την κεντρική οδό που πάει στις Παγές, βλέπεις ένα βράχο γεμάτο από μπηγμένα βέλη, το οποίο τόξευαν κάποτε οι Μήδοι μέσα στη νύχτα... "

Παυσανίας. Αττικά, 40:2,3 "...Στην εποχή μας βλέπει κανείς εκεί αγάλματα Ρωμαίων βασιλέων και ένα χάλκινο άγαλμα της Άρτεμης της επονομαζόμενης Σωτείρας. Λένε πως οι στρατιώτες του Μαρδονίου, που εισέβαλαν στη Μεγαρίδα, θέλησαν να επιστρέψουν στη Θήβα, στον Μαρδόνιο. Τότε η Άρτεμη έφερε τη νύχτα σ' αυτούς που βάδιζαν, έχασαν τον δρόμο και έφτασαν σε ορεινή περιοχή. Προσπαθώντας να εντοπίσουν αν ήταν εκεί κοντά εχθρικό στράτευμα, έριχναν τα βέλη τους και χτυπούσαν βράχο εκεί κοντά που έβγαζε βογκητό" κι αυτοί συνέχιζαν να ρίχνουν βέλη με όλο και περισσότερο ζήλο. [3] Στο τέλος εξαντλήθηκαν τα βέλη, αφού έριχναν με μεγαλύτερη προθυμία νομίζοντας ότι τόξευαν εχθρούς. Μόλις ξημέρωσε, τους επιτέθηκαν οι Μεγαρείς και πολεμώντας οπλίτες, εναντίον αόπλων που δεν είχαν πολλά βέλη, σκότωσαν πολλούς. Γι' αυτό τον λόγο κατασκεύασαν το άγαλμα της Σωτείρας Άρτεμης..."    

Κοντά σε κείνο τον βράχο (καθώς αναφέρει ο Παυσανίας), υπήρξε άγνωστο αρχαίο οικοδόμημα της Μεγαρίδας,

 

Αρχαία υπολειμμάτα: 1η φωτογραφία: βάση αρχαίου περιρραντηρίου 

και η 2η φωτογραφία βάση ελαιοτριβείου που μαρτυρούν 

τη θέση του αρχαίου οικοδομήματος που υπήρξαν έως και το 1975 στο Μοναστήρι.

πιθανών λατρευτικό και που επάνω σε αυτό, με την πρώτη έλευση των Φράγκων (περί 1200), έχουμε την ανέγερση ενός ορθόδοξου Μοναστηριού.

Ανηγέρθη εκ βαράθρ(ων) ο

θείος ν(α)ος του Κ(υρίο)υ ημ(ων)

Ι(ησο)ύ Χριστού δια μιστώ(;) απο-

δωσι του ευλαβε(στά)του Λέον-

το(ς) ιερ'εως του Κοκαλάκη άμα

σιμβύου κ(αί) τεκνης κ(αι) της

μ((ητ)ρ(ό)ς αυτου. [Αμήν;]

Ο γύρος τόπος, ήταν από τους αρχαίους Μεγαρεις "αφιερωμένος" στην θεά Άρτεμη Σωτείρα! Για, το κατά τους Μεγαρείς θαύμα, που συντελέστηκε εκεί καθώς νίκησαν την στρατιά του Μαρδονίου... Είναι άρα σύμπτωση ο,τι η Ιερά Μονή που ανεγερθεί στις αρχές του 1200 μ.Χ., με την πρώιμη φάση της έλευσης των Φράγκων, να τιμάτε στο όνομα του Σωτήρα Ι. Χριστού; 

Εκείνα τα φράγκικα κατοχικά χρόνια, οι Μεγαλοπρεπείς Ορθόδοξοι Ιεροί Ναοί "γύριζαν" σε Φράγκικους. Έτσι, κάποιοι "απροσκύνητοι" ορθόδοξοι ιερείς και μοναχοί έφτιαχναν σε απόκρημνα μέρη εστίες ορθοδοξίας, ταπεινούς Ιερούς Ναούς...

Εδώ στην Ι. Μονή του Σωτήρα, οι μικρές διαστάσεις του μνημείου εξηγούνται από τον χαμηλό βαθμό του κτήτορα στην εκκλησιαστική ιεραρχία.

 H θέση του (κοντά στη θάλασσα, αλλά σε ύψωμα που να το καθιστά αθέατο ακόμη και από κοντινή απόσταση), παρείχε στο μοναστηράκι αυτό μοναδικές συνθήκες ασφάλειας, όπως επίσης κι ένα θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον στους μοναχούς που, προφανώς, θα είχαν καταφύγει εκεί κατά τον μεσαίωνα. Η χάρη του μικρού αυτού μνημείου - κατά τη Ντούλα Μουρίκη -  πηγάζει ακριβώς από τη μικρή κλίμακά του, την εξαίρετη επιλογή του ήπιου αυτού τοπίου, στο οποίο εντάσσεται, αλλά ακόμα και την αδέξια, σεμνή εκδήλωση της ευαισθησίας του λαϊκού ζωγράφου που το ιστόρησε έτσι, ώστε το έργο του να μιλά με τον πιο άμεσο τρόπο στο θρησκευτικό αίσθημα των πιστών.   

Από τις σπουδαιότερες στυλιστικές ιδιομορφίες των κτηρίων, του Ιερού Ναού (Καθολικού) και τις τοιχογραφίες/Αγιογραφίες, οι αρχαιολόγοι διαπίστωσαν, από το 1933 ήδη (Α. Ορλάνδου, Ιωάννη Τραυλό και Χαραλαμπο Μπούρα), ενώ το 1968/9 (Μ. Grigoriadou "Σωτηρας κοντά στα Μέγαρα). Καθώς δηλώνουν πως: Ανήκει στον τύπο των στραυρεπίστεγων ναών και χρονολογείται στις αρχές του 13ου αιώνα. Ωστόσο η χρονολόγησή του είναι αρκετά δύσκολη, αφού πρόκειται για ένα λαϊκό κτίσμα της βυζαντινής αρχιτεκτονικής και είναι ένα Μοναστήρι που δεν γνώρισε πολλές οικοδομικές φάσεις, δηλαδή παρέμενε όπως ήταν το καιρό της κτήσεώς του!!! Δυστυχώς ο σεισμός του 1981 (κορινθιακό κόλπο) σχεδόν το ισοπέδωσε. Ευτυχώς που τη δεκαετία του 1990 έγιναν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία διάφορες μελέτες αποκατάστασης τμημάτων του συγκροτήματος, με βάση τις οποίες εγκρίθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων η εκτέλεση επειγουσών εργασιών στη Μονή.  Το 2003  το Ίδρυμα Α.  Γ.  Λεβέντη ενέκρινε την πρόταση της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ για χρηματοδότηση του έργου αποκατάστασης του καθολικού της Μονής.  Ενώ το καλοκαίρι του 2004 άρχισε το έργο, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2006       

Η ανατολική άποψη και είσοδος της Μονής το 1975.

Τα κελιά, το ηγουμενείο και το μαγειρείο της Μονής το 1975.

Η κεντρική νότια είσοδος της Μονής.

Η είσοδο στον Ναό και διάφορα κτίσματα στο περίβολο της Μονής.

Ο Ιερός Ναός της Μεταμόρφωσης όπως υπήρχε το 1975. Με τα βυζαντινά κεραμίδια όμοια με του Ιερού Ναού στην Ι. Μονή του Αγίου Ιεροθέου, Μεγάρων.

Λεπτομέρεια Ιερού. 

Πόρτα κελιού

Πόρτα έτερου κελιού.

Το ηγουμενείο το 1975.

Λεπτομέρειες και μέρος των Αγιογραφιών που κοσμούσαν τους τείχους του καθολικού. 

Στις έγχρωμες φωτογραφίες όπως είναι ο Ναός μετά την αναστήλωση 2006.  

Βιβλιογραφία: ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ "ΑΤΤΙΚΑ" . Ντούλα Μουρίκη, Οι τοιχογραφίες του Σωτήρα Μεγαρίδος, Αθήνα 1978, Αν. Ορλάνδος, Οι σταυρεπίστεγοι ναοί της Ελλάδας, Αρχείον Βυζαντινών Μνημείων της Ελλάδος Α΄, Αθήνα 1935, σ. 41 κ.εξ., Doula Mouriki, The frescoes of the church of the Savior near Alepochori in Megaris, Athens 1978.

ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΘΕΣΗ ΤΕΡΖΑΚΗ

Η συγγραφέας Ειρήνη Μάθεση – Τερζάκη, γεννήθηκε στην Αθήνα. Ένα χρονικό διάστημα έμεινε με την πατρική οικογένειά της στα Μέγαρα Αττικής ενώ, παράλληλα σπούδαζε στην Αθήνα και εργαζόταν στα Μέγαρα. Το 1970, ακολούθησε την οικογένειά της στη Βοστόνη της Αμερικής όπου εκεί παντρεύτηκε τον Χρήστο Τερζάκη. Απόκτησαν τρία παιδιά και έκτοτε ζουν εγκατεστημένοι μόνιμα στη Βοστόνη.

Η Ειρήνη, είναι η Ελληνίδα συγγραφέας που διαπρέπει στην Αμερική και τα βιβλία της μεταφέρουν την ομορφιά, τις παραδόσεις, τα έθιμα, το χιούμορ και τη ορθόδοξη χριστιανική πίστη των Ελλήνων ανά τον κόσμο. Τα βιβλία της έχουν διαβαστεί από τον Πρόεδρο της Αμερικής (Μπαράκ Ομπάμα) και μάλιστα υπάρχει ευχαριστήρια επιστολή προς την συγγραφέα, από τον Πρόεδρο. Καθώς και από πολλούς ακόμα επώνυμους.  

Το καλοκαίρι του 2013, βρέθηκε πάλι, για ολιγοήμερες διακοπές, στην Ελλάδα και άδραξα την ευκαιρία να μιλήσουμε (εν ήδη συνέντευξης) για τη συγγραφική πορεία της.

Ερ: Ειρήνη πόσα χρόνια γράφεις;

Απ: Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Όμως, η ανάγκη για το γράψιμο έγινε ακράτητο  πάθος σαν μετοικήσαμε οικογενειακός στην Αμερική. Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολα γιατί έπρεπε να ξαναρχίσουμε από την αρχή τη ζωή μας. Τότε, ήταν που άρχισα να καταγράφω τις παιδικές μνήμες μου από την πατρίδα, τις φύλαγα σε διάφορα τετράδια σαν τον μοναδικό θησαυρό μου. Στα παιδιά μου, αντί για παραμύθια, διάβαζα κομμάτια από αυτές τις καταγραμμένες μνήμες μου. Και μαζί τους αγαπούσα διπλά την Ελλάδα μας.  

Ερ: Σε πόνεσε φυσικά η μετανάστευση;

Απ: Και ακόμα με πονάει! Εμείς, σαν φύγαμε, αφήσαμε πίσω μας μια στρωμένη ζωή. Είχαμε το σπίτι μας. Τις δουλειές μας στη πατρίδα. Δεν μπορώ να καταλάβω ακόμα αυτό το ‘’σάλτο’’ προς την ξενιτειά; Ξέρεις ότι προσωπικά, στα Μέγαρα, διατηρούσα μια ανθίζουσα επιχείρηση. Ας είναι… Έκανα πολλά χρόνια να έρθω για διακοπές στα Μέγαρα. Δεν με άφηναν τα αισθήματα που κόπηκαν τόσο ξαφνικά. Από τον άντρα μου όμως γνώρισα την Κρήτη, επίσης καταγωγή και της μητέρας μου. Κάναμε συχνά διακοπές στη Κρήτη. Έτσι, αυτός ο πόνος του αποχωρισμού, της ξενιτιάς, σιγά-σιγά μαλάκωνε και φόρτιζε θετικά το είναι μου ώστε να μπορέσω να αντεπεξέλθω στις υποχρεώσεις της οικογένειας και της νέας πατρίδας μου.

Ερ: Οι μνήμες που κατέγραφες μικρή, βρίσκονται στο βιβλίο σου ‘’ΖΗΣΕ ΞΑΝΑ ΣΑΝ ΠΑΙΔΙ’’;  

Απ: Και εκεί. Αλλά βέβαια και στα δύο τελευταία βιβλία μου ‘’Η ΓΗ ΤΗΣ ΛΕΒΕΝΤΙΑΣ’’ και  ‘’ΣΟΥ ΠΑΕΙ ΝΑ ΓΕΛΑΣ’’. Υπάρχει και άλλο υλικό όμως (εδώ γελάει και τα μάτια της φωτίζονται δείχνοντάς μου με νόημα ότι η Ελλάδα δεν έχει τελειώσει για εκείνη συγγραφικά). Συνεχίζει, είναι αυτά τα τρία βιβλία κάτι σαν τριλογία.

Ερ: Γιατί στα βιβλία που γράφεις για την Ελλάδα, η συγγραφέας αχνοφαίνεται;

Απ: Το βρίσκω πιο δόκιμο. Από την στιγμή που αποφάσισα να γράψω, έπρεπε να αποστασιοποιηθώ από τις μνήμες μου στα βιβλία, να τις ελευθερώσω για να γίνουν κτήμα του καθενός Έλληνα ή μη. Πρέπει ο αναγνώστης να εντρυφήσει το ανάγνωσμα με τις δικές του θυμίσεις, να πετάξει με τα δικά του πνευματικά φτερά και να γνωρίσει, να μάθει, να ξαναθυμηθεί τα πανλατρεμένα: χρώματα, ήχους και αρώματα της χώρας μας.

Ερ: Μίλησέ μου για τα βιβλία σου.

Απ: Δεν δύναμαι να σου πω το κοινότυπο, πως τα αγαπώ σαν πνευματικά παιδιά μου απλά. Η κάθε συγγραφή, για μένα, είναι πάντα ένα ταξίδι στο χωροχρόνο γεμάτο απρόοπτες κι ενδιαφέρουσες περιπέτειες. Κάθε βιβλίο, έχει το δικό του ριζικό και αυτή η καλή μοίρα που μας ένωνε κάθε φορά, λείανε όλο και περισσότερο το πνευματικό λίθο μου για να συνταιριάξει στο οικοδόμημα της λογοτεχνίας. Εύχομαι να υπεραγαπηθούν πολύ και τα άλλα που θα έρθουν.
              

      

Τα τρία βιβλία (η τριλογία της Ελλάδας), της Ειρήνης Μάθεσης Τερζάκη που αγαπήθηκαν και κέρδισαν πολλές και σπουδαίες κριτικές από τους αναγνώστες τους. 

Βιβλιοπαρουσιάσεις: Γιάννης Παπαϊωάννου, ‘’Πίσω απ’ το τζάμι’’.

Ο Γιάννης Παπαϊωάννου, ήταν οικογενειακός γνωστός μου απ’ την εποχή του ’80 (εκείνος και η γυναίκα του είναι καταπληκτικοί άνθρωποι), είχαμε δε βρεθεί και ομοτράπεζοι σε κάποια γλέντια. Θυμάμαι, σένα αποκριάτικο πάρτι, είχε πείσει την οικοδέσποινα να καλέσει δύο καθαρίστριες της Columbia –που δεν είχαν που να πάνε, όπως έλεγε- για να γιορτάσουνε μαζί μας…
Τελικά, ο Γιάννης και ο τότε σύντροφός μου ήταν ‘’οι καθαρίστριες’’ όπου μπαίνοντας στο πάρτι πέταξαν κουβάδες, σφουγγαρόπανα και σκούπες. Το τι έγινε εκείνο το βράδυ, δεν μπορεί να περιγραφεί!
Τα χρόνια πέρασαν όμως, οι ανάγκες και το τρέξιμο της ζωή μάς απομάκρυναν. Είχα να μάθω νέα τους από εκείνη την εποχή. Κάποιο απόγευμα, του χειμώνα που μας πέρασε, υπήρξε ο Γιάννης καλεσμένος σε μια εκπομπή της ΝΕΤ και μιλούσε για το πρώτο βιβλίο του, ‘’Πίσω απ’ το τζάμι’’. Όπου εκεί εξιστορούσε πάρα πολύ γλαφυρά τα τελευταία χρόνια της ελληνικής δισκογραφίας, των ανθρώπων που την διαμόρφωσαν και των τραγουδιών που τραγουδήθηκαν από τα στόματα δύο και τριών γενιών.
Το έβαλα στο αμέσως πρόγραμμα για να αγοράσω το βιβλίο. Πρώτων γιατί αγαπώ την ελληνική μουσική και δεύτερον πιστεύω, πως γνωρίζω την αυθεντική καθαρότητα στο χαρακτήρα του Γιάννη και πως η ιστορική συγγραφή του βιβλίου θα ήταν αληθινή.
Το βιβλίο το αγόρασα και με έκπληξη διαπίστωσα –πέρα απ’ τις ιστορικές αλήθειες, του Γιάννη- ότι πρόκειται για ένα σοβαρό έργο που καταγράφει τρεις σημαντικές δεκαετίες, τις τελευταίες δεκαετίες της ιστορικής Columbia!
Δεν θα γράψω πολλά για το εξαίρετο αυτό έργο/βιβλίο, αλλά και το καταπληκτικό CD ‘’κλεμμένες στιγμές’’, που το συνοδεύει με αυτοσχεδιασμούς πρωτάκουστους από κορυφαίους καλλιτέχνες. Μόνο να σας πω, ότι δεν το άφησα απ’ τα χέρια μου παρά μόνο όταν τελείωσα και την τελευταία σελίδα του, (173).
Νομίζω ότι θα πρέπει όλοι να το αγοράσετε, γιατί μέσα από τούτο το ανάγνωσμα, θα ολοκληρωθεί το πάζλ της γνώση σας για την ελληνική μουσική που σιγά-σιγά ‘’χάνετε’’. Τη μουσική, τα τραγούδια που συνόδεψαν τις χαρές και τις λύπες μας...